Νεοφιλελεύθερες πολιτικές και Συνέπειες

Οι σύγχρονες οικονομικές και κοινωνικές εξελίξεις, που πραγματοποιούνται στο πλαίσιο της νεοφιλελεύθερης παγκοσμιοποίησης του κεφαλαίου, διαμορφώνουν ένα σκηνικό δύσκολο για τη δομή και τη λειτουργία της δημόσιας εκπαίδευσης. Βασικό χαρακτηριστικό αυτών των εξελίξεων αποτελεί η καταστροφική για τη φύση και την κοινωνία κυριαρχία του κόσμου από τις λογικές της κερδοφορίας και όχι της αειφορίας και της βιώσιμης κοινωνικής ανάπτυξης. Η διεύρυνση των ανισοτήτων, η διόγκωση της ανεργίας, της μερικής, επισφαλούς και ανασφάλιστης απασχόλησης, η ελαστικοποίηση των εργασιακών σχέσεων η φτώχεια, η στέρηση, ο κοινωνικός αποκλεισμός για όλο και μεγαλύτερες ομάδες ανθρώπων από τη μια και η υπερσυγκέντρωση πλούτου σε λίγους, η ενίσχυση των κατεστημένων δικτύων εξουσίας, η στενότερη διαπλοκή των οικονομικών συμφερόντων με την πολιτική και ο διαστρεβλωτικός έλεγχος στην ενημέρωση από την άλλη. Ο κοινός τόπος της σχεδιαζόμενης κερδοσκοπικής ‘ανάπτυξης’ με τις καταστροφικές πυρκαγιές του 2007 είναι η τραγική αποτύπωση στη συλλογική μνήμη της προαναφερόμενης πολιτικής και κοινωνικής πραγματικότητας.

Η φιλελευθεροποίηση της οικονομικής βάσης των κοινωνιών και οι διαρκώς εντεινόμενες ιδιωτικοποιήσεις, που υπονομεύουν ακόμα και το θεμελιακό πυρήνα του κοινωνικού κράτους, απειλούν ολοένα και περισσότερο τη δημόσια εκπαίδευση ως ΚΟΙΝΩΝΙΚΟ ΑΓΑΘΟ. Σε μια πορεία σύμπλευσης της εκπαιδευτικής πολιτικής στη χώρα μας με αρνητικές διεθνείς, διακυβερνητικές επιλογές, επιχειρείται να εδραιωθεί και στην Ελλάδα η αντίληψη ότι η εκπαίδευση δεν είναι παρά ένα ακόμα εμπόρευμα στο παγκόσμιο χωριό και άρα οι επιλογές των κοινωνιών για την Παιδεία οφείλουν να υποτάσσονται στις συμφωνίες για ελεύθερη διακίνηση προϊόντων και υπηρεσιών του Παγκόσμιου Οργανισμού Εμπορίου.

Οι κοινωνίες, όμως, παγκόσμια, ουδέποτε αποδέχτηκαν παθητικά αυτές τις νεοφιλελεύθερες πολιτικές, που εκπορεύονται από τα εθνικά, ευρωπαϊκά και πλανητικά ‘διευθυντήρια’. Αντιδρούν στη συνεχή και εντεινόμενη υποβάθμιση της εκπαίδευσης-έρευνας και συνεχίζουν να διεκδικούν τον ΔΗΜΟΣΙΟ, ΔΩΡΕΑΝ, ΚΑΘΟΛΙΚΟ ΚΟΙΝΩΝΙΚΟ χαρακτήρα της Παιδείας, με δυναμικά εκπαιδευτικά κινήματα:

όπως το κίνημα ΠΑΙΔΕΙΑΣ του 2006-2007 για τη μη αναθεώρηση του άρθρο 16 του Συντάγματος και την ακύρωση των νόμων αυταρχικού περιεχομένου και αγοραίας μετάλλαξης της Τριτοβάθμιας Εκπαίδευσης,

όπως το απεργιακό κίνημα της Πρωτοβάθμιας - Δευτεροβάθμιας για μισθούς αξιοπρέπειας, χρηματοδότηση της δημόσιας εκπαίδευσης στο 5% του ΑΕΠ, προσχολική αγωγή κ.ά.

'Η επιμέρους βούληση τείνει,

από την ίδια της τη φύση, στις προτιμήσεις,

ενώ η γενική βούληση στη ισότητα.'

Ζ. Ζ. Ρουσσό

Τα σημερινά προβλήματα, που είναι συνέπεια νεοφιλελεύθερων πολιτικών στη Δ/βάθμια εκπαίδευση, επεκτείνονται και στη δημοκρατική δομή και λειτουργία του εκπαιδευτικού συστήματος και στην παιδαγωγική ελευθερία οδηγώντας παράλληλα στην αποδιάρθρωση των εργασιακών σχέσεων και στη μετατροπή ολόκληρων τομέων του σχολείου σε επιχειρηματικούς, κερδοσκοπικούς.

Έτσι παρατηρούμε:

1. Ελλιπέστατη χρηματοδότηση εκπαιδευτικών δομών, με μείωση, μάλιστα δαπανών στο 3% αντί του προεκλογικά (ξανά) υπεσχημένου 5% του ΑΕΠ.

2. Πολιτικές πρόχειρων επιλογών, ουσιαστικά, απαξίωσης της δημόσιας Τεχνικής Επαγγελματικής Εκπαίδευσης, σημαντικά τμήματα της οποίας χαρίζονται στις κερδοσκοπικές επιδιώξεις ‘ημετέρων’ ιδιωτών μέσω και του προκλητικότατου για την εκπαίδευση ΟΕΕΚ (Οργανισμού Επαγγελματικής Εκπαίδευσης Κατάρτισης), ενώ χιλιάδες συνάδελφοι ειδικοτήτων, καταρχήν, οδηγούνται σε εργασιακή ανασφάλεια. Ο δεύτερος χρόνος εφαρμογής των ΕΠΑΛ, ΕΠΑΣ έχει επιδόσεις ανάλογες με τις Αρσένειες σε μια ειρωνική επανάληψη ενός, από το ξεκίνημά του προβληματικού εγχειρήματος ‘μεταρρύθμισης’.

3. Μείωση κοινωνικών δαπανών για υγεία, πρόνοια και ταυτόχρονη εμπορευματοποίησή τους.

4. Παρατεταμένη λιτότητα που μας οδηγεί, όλους τους εργαζόμενους και συνταξιούχους, σε κοινωνικά αδιέξοδα.

5. Ελαστικοποίηση εργασιακών σχέσεων κυρίως με τον δούρειο ίππο της ωρομισθίας και την απουσία νέας ρύθμισης για τους αναπληρωτές, οι οποίες σε συνδυασμό με το φόβητρο της άρσης της μονιμότητας και την ένταση του αυταρχισμού της διοικητικής δομής οδηγούν σε επιδείνωση των όρων εργασίας των εκπαιδευτικών.

6. Υπονόμευση των θεμελίων του δημόσιου, κοινωνικού χαρακτήρα του ασφαλιστικού συστήματος μέσω της κατ’ εξακολούθηση καταλήστευσης, υπέρ του κεφαλαίου, των αποθεματικών των ταμείων μας, της παράνομης άρνησης της κρατικής χρηματοδότησης και των συνακόλουθων προτάσεων περιορισμού, ακόμη και των λιγοστών κατακτημένων δικαιωμάτων κοινωνικής ασφάλισης.

7. Αντιδημοκρατικές παρεμβάσεις στη διοικητική δομή της εκπαίδευσης, μεθοδεύσεις περιορισμού εργασιακών δικαιωμάτων και παιδαγωγικής ελευθερίας, χειραγώγησης και πειθαναγκασμού εκπαιδευτικών και μαθητών. Με την ολοκλήρωση των κρίσεων στελεχών και διευθυντών αποδεικνύεται ότι οι μεγαλόστομες διακηρύξεις για αρχές που θα αντικαθιστούσαν τις ‘κομματικές επιλογές’ ήταν αντιπολιτευτικές δημαγωγίες και αυτό που κυριαρχεί είναι ο άκρατος κομματισμός και οι διακρίσεις. Σημαντικό ηθικό πρόβλημα για τους αιρετούς, αλλά και πρόβλημα νομιμότητας, μέχρις ακύρωσης των κρίσεων συνιστά ο διπλός ρόλος κριτή και κρινόμενου μελών των Υπηρεσιακών Συμβουλίων, απόφαση759/2005 Διοικητικού Εφετείου Αθήνας.

8. Κοινωνική κατηγοριοποίηση των σχολείων μέσω της, θατσερικής έμπνευσης, αξιολόγησης σχολικών μονάδων και κατηγοριοποίηση- χειραγώγηση των εκπαιδευτικών με μοχλό την αξιολόγηση.